Grywalizacja w edukacji (2) - Odznaki

W kolejnym wpisie z serii poświęconej grywalizacji przyjrzymy się narzędziu mocno powiązanemu z omawianymi w pierwszym poście osiągnięciami, a mianowicie odznakom. W najprostszym rozumieniu odznaki to graficzna reprezentacja jakichś osiągnięć, widoczna w publicznym miejscu jako dowód ich realizacji przez gracza/uczestnika zgrywalizowanego programu edukacyjnego lub rozwojowego. Odznaki stosowane współcześnie mogą mieć bardzo różne formy:

• Naklejek, przypinek, naszywek, medali, odznak zbieranych fizycznie przez uczestników programu;
• Ikon w systemie e-learningowym;
• Ikon możliwych do udostępniania na różnych platformach (np. system Open Badges);
• Ikon powiązanych z konkretną aplikacją edukacyjną (np: aplikacja do nauki języków Duolingo);

Odznaki związane ze sprawnościami harcerskimi / źródło

Odznaki są jednocześnie jednym z najstarszych mechanizmów grywalizacyjnych stosowanych w różnego rodzaju programach rozwojowych. Bardzo dobrym przykładem ich stosowania, blisko o sto lat starszym niż samo pojęcie grywalizacji, są naszywki związane ze sprawnościami zdobywanymi w harcerstwie. W organizacjach harcerskich odznaki te pełnią rolę informacji o poziomie kompetencji osiągniętej przez konkretną osobę. W sensie socjologicznym odznaki takie mogą pełnić w grupie, która je uznaje rolę wyznaczników statusu społecznego i mieć funkcję prestiżową, a także pozwalać na identyfikację osoby, która wykazała się osiągnięciem jakiegoś poziomu kompetencji.

Odznaki w systemie grywalizacyjnym opracowanym przez firmę Companion
źródło: http://docplayer.pl/docs-images/25/4998003/images/10-0.jpg

Odznaki często błędnie kojarzone są jako narzędzie o zakresie ograniczonym do stosowania w aplikacjach edukacyjnych i programach e-learningowych. Wiąże się to z koniecznością ich graficznego opracowania, do czego nie zawsze mają kompetencje osoby tworzące dany program, a także z potrzebą produkcji konkretnych rekwizytów jeśli chcemy żeby odznaka funkcjonowała nie tylko w komputerze. W linkach na końcu tego wpisu chcemy pokazać Wam, że zasoby do tworzenia własnych ikon są łatwo dostępne i bezpłatne, a druk naklejek czy pinów nie jest trudny i na rynku funkcjonują firmy, które oferują szerokie wsparcie w ich produkcji i dobre ceny, umożliwiające druk małych ilości odznak różnego rodzaju.

Piny dokumentujące ukończenie szkoleń w ramach programu Coffee Master w sieci Starbucks

Jednocześnie łatwo można znaleźć przykłady bardzo dobrze spełniających swoją funkcję odznak nie mających formy wirtualnej. Pierwszym z nich są wspominane sprawności harcerskie, jasno powiązane z określonymi w karcie sprawności zadaniami których wykonanie jest warunkiem uzyskania prawa do noszenia danej odznaki.

Drugim przykładem odznak dokumentujących kompetencje pracowników są wpinki noszone na fartuchu baristy stosowane przez sieć Starbucks. Dokumentują one różne aspekty zaangażowania pracowników, w tym także ukończenie określonych szkoleń, zdobycie określonych kompetencji (np. umiejętność komunikacji w języku migowym) czy wiedzę na temat określonych rodzajów kawy (ciekawy opis systemu wpinek stosowanych w USA znajduje się pod TYM adresem).

Trzecim offline'owym rozwiązaniem, którego efekty i przełożenie na satysfakcje uczestników szkolenia mamy często okazję obserwować na własne oczy są odznaki wyróżniające wysokie wyniki w grze decyzyjnej używanej na szkoleniu dla HR Business Partnerów realizowanym przez firmę WNCL sp. z o. o. w oparciu o opracowaną przez nasz zespół  grę strategiczną Bottom Line. Mają one prostą formę (naklejka ze złotym medalem dodawana do certyfikatu ze szkolenia dla członków zwycięskiego zespołu), a jednak niosą ze sobą duży ładunek emocji i mają duże znaczenie symboliczne dla uczestników, ponieważ dokumentują najlepszy wynik w złożonej dwudniowej rozgrywce.

Podsumowując, odznaki czy to w fizycznej, czy w wirtualnej formie, o ile są używane w przemyślany sposób i mają walory estetyczne doceniane przez uczestników, mogą być dodatkowym wzmocnieniem przemyślanego systemu osiągnięć w programie edukacyjnym i ważnym elementem budowy poczucia dumy z osiągnięć u uczestników szkolenia.

Poniżej prezentujemy kilka narzędzi z których sami korzystamy do tworzenia własnych odznak:

• Duża baza ikon do tworzenia własnych projektów odznak;
• Drukarnia naklejek, z której usług często korzystamy w naszych projektach grywalizacyjnych;
• Drukarnia pinów i odznak wg. projektu klienta;
• Globalny system do tworzenia certyfikowanych odznak możliwych do przyznawania za szkolenia (także te offline), które użytkownicy mogą udostępniać na różnych platformach społecznościowych;
• Prezentacja o możliwościach zastosowania narzędzi grywalizacyjnych w tym odznak w kursach na popularnej platformie e-learningowej Moodle.

Na koniec, podobnie jak w kolejnych wpisach z tej serii, prezentujemy krótkie podsumowanie najważniejszych treści z tego posta w formie kart z opisem omówionej techniki. Zachęcamy do ich ściągania, udostępniania, drukowania i używania jako inspiracji do tworzenia własnych narzędzi grywalizacyjnych w edukacji:

Gra Bu Shou

Bu Shou to rozrywkowa gra karciana wykorzystująca chińskie znaki opracowana przez nasz zespół na potrzeby projektu China Cube realizowanego przez Fundację Pragmatica. Gra nie wymaga od uczestników znajomości języka chińskiego, natomiast można jej użyć w celach edukacyjnych, do nauki kilkudziesięciu podstawowych znaków w tym języku. Na potrzeby gry dobraliśmy słowa jednoznakowe, w większości występujące w podręcznikach do języka chińskiego na poziomie podstawowym.

Gra składa się z pudełka, instrukcji, 4 kart podpowiedzi do obliczania punktacji i 50 kart do gry. Każda karta przedstawia duży znak, jego znaczenie w języku polskim i zapis fonetycznym językiem chińskim (pinyin). Znaki nie powtarzają się, ale powtarzają się tzw. znaki - klucze, które są elementami składowymi  znaków. Znaki - klucze zostały wyróżnione pięcioma kolorami czerwony (ogień), niebieski (woda), brązowy (ziemia), brązowy (drzewo), szary (metal). Elementy składowe mogą wyglądać  inaczej w zależności od budowy całego znaku, ale dla maksymalnego uproszczenia gry Bu shou istotny jest po prostu kolor.
 

Celem gry jest uzyskanie jak największej liczby punktów. Punkty można uzyskać zbierając określone punktujące kombinacje, wskazane na karcie podpowiedzi. Punktowane kombinacje składają się z określonych zestawów trzech symboli, dodatkowe punkty można uzyskać także za zebranie dużej liczby takich samych symboli. W trakcie gry należy kompletować takie zestawy kart, które dają punkty i nie dopuścić do sytuacji, w której inni gracze mają lepsze kombinacje. Dodatkowo, aby uatrakcyjnić rozgrywkę, znaki - klucze mają nadane w grze specjalne właściwości, dzięki którym możemy szybciej zdobywać lepsze karty i psuć plany innym graczom. Np. karta z kluczem "ogień" usuwa wybraną kartę własną lub gracza, zaś taka z "wodą" pozwala na zamianę dwóch kart  miejscami.

Gra Bu-Shou jest dostępna na stronie ChinaCube.eu pod TYM adresem.

Grywalizacja w edukacji (1) - Achievementy

Długo zastanawialiśmy się jak rozpocząć nasz cykl prezentacji technik zaczerpniętych z gier stosowanych w edukacji. Pierwszym pomysłem było opisanie klasycznej triady technik określanych akronimem PBL (points, badges, leaderboards czyli punkty, odznaki i tablice rankingowe), ale po dyskusji stwierdziliśmy, że chociaż użyteczne, to nie są to techniki które uznajemy za najskuteczniejsze. Dodatkowo zarówno punkty jak i tablice rankingowe mają długą i nie najlepszą tradycję użycia w systemie edukacji, o czym napiszemy w postach o tych technikach.

Photo by rawpixel.com from Pexels

Wybór w pierwszym poście padł zatem na achievementy, czyli na wyróżnienia i niematerialne nagrody powiązane z różnymi aktywnościami w obrębie programu edukacyjnego. Jest to także jedno z najlepiej przebadanych narzędzi z obszaru grywalizacji, zarówno w zakresie oddziaływania na uczestników, jak i różnych modeli stosowania.

Badania (m. in. opisane przez przywołanego na końcu tego wpisu Karla Kappa) nad systemowo używanymi w programach edukacyjnych achievementami pokazują, że narzędzie to jest najbardziej efektywne, kiedy jego użycie jest systemowo "wbudowane" w działania edukacyjne. Skutecznie używane achievementy powinny być przede wszystkim:

• Znane uczestnikom - osoba rozpoczynająca zajęcia, szkolenie czy kurs powinna od początku znać jego cele i wiedzieć co musi zrobić, żeby uzyskać określone wyróżnienie;
• Nadawane i widoczne w publiczny sposób - mała ceremonia na zakończenie programu, wyraźna publiczna pochwała na forum grupy, tablica prezentująca wyróżnienia - wszystkie te formy komunikacji wyróżnień zwiększają ich siłę oddziaływania;
• Powinny stanowić tym większe wyzwanie im ciekawsze jest zadanie - w przypadku angażujących i ciekawych zadań lepiej działają wyróżnienia trudne do zdobycia i zależące od poziomu wykonania zadania, zaś w przypadku zadań powtarzalnych i nudnych wyróżnienia przyznawane po prostu za ich ukończenie;
• Powinny mieć pozytywny charakter - z punktu widzenia badań nad grywalizacją niedopuszczalne jest częste stosowanie wyróżnień negatywnych, piętnujących wyjątkowo kiepski wynik czy nieukończenie jakiegoś zadania w ramach programu edukacyjnego;
• Natychmiastowe - powinny być komunikowane w jak najkrótszym odstępie czasu po ukończeniu zadania czy czynności za którą są one przyznawane;
• Niewyłączne - fakt, że jedna z osób w grupie zdobyła wyróżnienie, nie powinien wykluczać możliwości jego zdobycia przez inne osoby;
• Symboliczne - z punktu widzenia trwałości motywacji i budowy motywacji wewnętrznej u uczestników lepiej sprawdzają się wyróżnienia nie mające formy materialnych nagród;

Przykładem bardzo prostego narzędzia grywalizacyjnego, które doskonale sprawdza się w praktyce i spełnia wszystkie założenia opisane powyżej, jest prosta karta z odznakami jaką zaprojektowaliśmy dla Fundacji Pragmatica na wydarzenia skierowane do dzieci (warsztaty otwarte, pikniki). Celem tego narzędzia było zwiększenie zaangażowania dzieci i regulacja przewidywanego czasu jaki spędzają na stoisku podczas wydarzenia.

Karta na naklejki

Dzieci podczas wydarzenia biorą udział w trwających około 15 minut modułach poświęconych różnym grupom znaków w języku chińskim. Po zakończeniu modułu dostają naklejkę za jego ukończenie, a po zebraniu wszystkich naklejek dodatkową za ukończenie zajęć.

Końcowe wyróżnienie

Rozwiązanie to świetnie sprawdza się w zakresie motywacji uczestników do udziału w zajęciach - bardzo trudno jest oderwać się od zabawy mając już jedną lub dwie z czterech naklejek, ale także sprawia, że po zebraniu wszystkich naklejek uczestnicy mają poczucie satysfakcji i ukończenia pewnej całości i, po ok. 45 minutach, opuszczają stoisko, co pozwala organizatorowi dość dokładnie zaplanować obciążenie pracą osoby prowadzącej zajęcia. Jednocześnie ta forma grywalizacji jest dobrym przykładem do omawianych wcześniej wyników badań, ponieważ spełnia wszystkie postulaty wynikające z tych badań. Nasze wyróżnienia są:

• Znane uczestnikom - każdy widzi je na karcie od razu po jej otrzymaniu;
• Nadawane i widoczne w publiczny sposób - naklejki rozdawane są na forum grupy;
• Powinny stanowić tym większe wyzwanie im ciekawsze jest zadanie - nauka znaków chińskich jest powtarzalnym zadaniem, stąd wyróżnienia są przyznawane za jego ukończenie;
• Powinny mieć pozytywny charakter - nagradzamy cierpliwy udział w zajęciach;
• Natychmiastowe - symboliczna nagroda pojawia się dosłownie minutę - dwie po zakończeniu modułu;
• Niewyłączne - każdy w grupie, kto weźmie aktywny udział w module dostaje wyróżnienie;
• Symboliczne - naklejki nie mają żadnej wartości materialnej;

Opisany powyżej przykład jest stosunkowo prosty, ale też prezentuje tylko jedna z form jaką mogą przyjąć wyróżnienia. Dyplomy, publiczne pochwały, certyfikaty, medale czy w prostszej formie - odznaki w systemie e-learningowym, naklejki albo pieczątki zbierane w toku zajęć, wszystko to mogą być formy jakie mogą przyjąć achievementy, o ile tylko spełniają one opisane powyżej założenia dotyczące ich stosowania.

Na koniec, podobnie jak w kolejnych wpisach z tej serii, prezentujemy krótkie podsumowanie najważniejszych treści z tego posta w formie kart z opisem omówionej techniki. Zachęcamy do ich ściągania, udostępniania, drukowania i używania jako inspiracji do tworzenia własnych narzędzi grywalizacyjnych w edukacji:

Żródła:

• CIEKAWY WPIS o obszarach za które można przyznawać achievementy w programie edukacyjnym
• ROZDZIAŁ 10 w książce Karla Kappa o grywalizacji poświęcony achievementom

Grywalizacja w edukacji (0) - Wprowadzenie

Dziś rozpoczynamy nowy cykl na blogu. W kolejnych 25 postach będziemy opisywać mechanizmy zastosowania i praktyczne przykłady technik i mechanizmów grywalizacji w programach edukacyjnych różnego rodzaju. Cykl ten w założeniu jest skierowany do osób zajmujących się edukacją - wykładowców, trenerów, nauczycieli, które poszukują inspiracji do ulepszania metodyki prowadzenia swoich zajęć.

Photo by rawpixel.com from Pexels

W każdym poście z tego cyklu planujemy omówienie jednej techniki grywalizacyjnej, wraz z uwarunkowaniami jej stosowania i inspirującymi przykładami możliwymi do wykorzystania w codziennej pracy w edukacji. W każdym wpisie będziemy też zamieszczać jego podsumowanie w formie jednej karty streszczającej kluczowe mechanizmy i zastosowania danej techniki. Karty mają być w założeniu praktyczną pomocą dla osób, które będą chciały skorzystać z wiedzy o grywalizacji podczas projektowania kursów, programów szkoleniowych, lekcji itd. Będą one w założeniu dostępne na blogu jako projekt do samodzielnego wydruku do dowolnych niekomercyjnych zastosowań.

Zapraszamy do śledzenia tej serii wpisów i całego bloga! :-)

Spis postów:
1) Achievementy
2) Odznaki
3) Zdolności 
4) Drzewko rozwoju
5) Karta postaci
6) Misje
7) Cele opcjonalne
8) Wiedza w nagrodę
9) Ukryte treści
10) Podróż bohatera
11) Tablica rankingowa
12) Pomiar postępu
13) Poziomy osiągnięć
14) Kolekcjonowanie